Alles komt wel goed?

Zaman Vandaag publiceerde op 8 juni 2016 een interview naar aanleiding van het verschijnen van het boek ‘Iedereen racist’.

Een interessante quote uit het artikel:

“Het boek [Iederen racist] is geen morele analyse. Het is niet omdat we begrijpen waar racisme vandaan komt dat we het moeten goedpraten. We zijn nog altijd morele wezens. De meeste mensen zijn het erover eens dat harmonieus samenleven het doel moet zijn en dat racisme niet veel goeds met zich meebrengt.”

Inderdaad, het is niet omdat we onverdraagzaamheid en racisme trachten te begrijpen, dat we daarom dit ook moeten goed vinden. Begrijpen is niet gelijk aan goedkeuren.

Norah Karrouche, een historica die in Rabat in Marokko lesgeeft, vat het zo samen: “Uitspraken zoals “Marokkanen zijn óók racistisch” legitimeren hoegenaamd niet een manier van denken. Racisme komt overal voor en bij iedereen, maar het is wel onze morele plicht om hier zorgvuldig mee om te gaan.”

 

Racial profiling bij de politie

In het Algemeen Dagblad verschijnt er vandaag een artikel over racial profiling bij de politie. Eergisteren deed De Telegraaf dit ook al. De aanleiding was de aanhouding van Typhoon, een allochtone, Nederlandse performer en muzikant. Dit beroert de Nederlandse media nu al enkele dagen. (deze twee artikelen kan je lezen op: http://www.vopspsy.ugent.be/nl/sociale-psychologie/nieuws.html )

Echter, niet enkel de politie doet aan racial profiling; iedereen doet het. Kenmerken zoals huidskleur, geslacht en leeftijd, die gebruikt worden om mensen aan sociale categorieën toe te wijzen, worden onmiddellijk geactiveerd wanneer men een persoon observeert. Automatisch, binnen enkele milliseconden tijd.

Bij het zien van mensen met een andere etnische achtergrond, reageert ons brein. In een bepaalde studie werden blanke en Afro-Amerikanen foto’s van hun raciale in- en uitgroep getoond. De hersenscans toonden aan dat deze foto’s de aanleiding waren van verschillende responses van de amygdala, een oude hersenstructuur in het brein die geassocieerd is met emoties. Foto’s van raciale uitgroep leden wekten grotere activiteit van de amygdala op dan foto’s van ingroep leden. En dit was zo voor beide groepen.

Mensen zijn dus geprogrammeerd om etnische verschillen als vanzelf op te merken en er aandacht aan te besteden. Politiemensen vormen hierop uiteraard geen uitzondering.

Enigszins ter hunner verdediging: Agenten zijn geen machines! Ze hebben door hun werk voortdurend negatieve ervaringen met mensen, en dus ook met allochtonen. Vandaar uit is het te verklaren dat iemand als Typhoon wordt aangehouden. En, zoals een oud-politiecommissaris in de Telegraaf vertelde, moet de politie steeds rekening houden met daderprofielen, die helaas soms een etnische component bevatten.

Toch moet de politie oppassen. Het vertrouwen in de instituties onder allochtonen is al laag. Dit soort incidenten zijn niet goed voor het burgerschap en de sociale cohesie. Wanneer mensen het idee krijgen dat ze door de autoriteiten oneerlijk behandeld worden, ze het slachtoffer zouden zijn van vertekende procedures, dan haken ze af. Dus, ethnic profiling dient selectief toegepast te worden, en niet tot de normale orde van de dag gaan behoren. Want dan wordt het dweilen met de kraan open.

Vandaar mijn idee dat het management en de HRM afdeling bij de ordediensten werk aan de winkel hebben en hun agenten moeten bijstaan. In het artikel in het Algemeen Dagblad pleit ik voor specifieke trainingen. Agenten moeten bovendien veel meer bewust gemaakt moeten worden van het feit dat ze door hun beroep en de hiermee gepaard gaande opeenstapeling van negatieve interculturele contacten kunnen verglijden in onverdraagzaamheid.

 

 

Wat is racisme?

Een kort telefoongesprek verscheen met de nodige animatie (grappig) op terlevisie op NPO 1, Nederland, in de rubriek ‘Poldernomaden‘.

In dit programma (De Nieuwe Maan) komen ook twee moedige vaders vertellen over hun kinderen die uitreisden naar Syrië om daar de jihad te strijden. Ik vond dit een van de mooiste en meest aangrijpende interviews die ik sinds lang gezien heb.

Het woord ‘racisme’ is trouwens een heel moeilijk woord, en het betekent niet steeds hetzelfde. In de psychologie is de definitie heel ruim, en komt het erop neer dat vanaf wanneer men zich verschillend gedraagt tegenover mensen van een andere etnische groep, enkel en alleen maar omwille van dit ene verschil, men over racisme spreekt. Het woord ‘discrimineren’ (dus, onderscheid maken tussen) wordt letterlijk toegepast op etnische groepen.

Psychologen zijn van nature geïnteresseerd in de ‘mindset’: wat maakt dat iemand zus of zo denkt? Natuurlijk is het niet verboden of illegaal om slecht te denken over andere mensen. Alleen is het zo dat wanneer die slechte gedachten er niet zijn, er ook geen racisme kan ontstaan. Vandaar dat het bestuderen van die mindset zo belangrijk is.

Bovendien is ‘anders gedragen’ zoals bijvoobreeld contact vermijden geeenzins strafbaar. Je doet gewoon je zin, als vrije burger. Echter, dit soort gedrag draagt niet bij tot een warme maatschappij, en wanneer we met z’n allen elkaar ontwijken, wordt het hier niet de meest prettige plaats.

In het boek ‘Iedereen racist’ wordt meestal gesproken over “onverdraagzaamheid”. Het boek had trouwens eerst een andere titel: “Iedereen bevooroordeeld?” Toegegeven, die oude titel bekte niet echt goed.

Iedereen is een racist op De Ochtend, Radio 1 NL

Ik had een uitgebreid radio interview op Radio 1, Nederland in het programma ‘De Ochtend’ (19 mei 2016). De zinsnede ‘Iedereen racist’ heeft natuurlijk niet als bedoeling om iedereen te kwetsen. Eigen blinde vlekken, beperkingen erkennen, maakt een mens milder in zijn of haar oordelen over anderen. Of, zoals de quote op de Radio 1 website duidelijk maakt: “Als je accepteert dat iedereen iets racistisch heeft maar de kracht hebt om daar overheen te stappen, dan is er prima met elkaar samen te leven.”

“Iedereen racist” is vooral een oproep tot samenwerking, en toch wel een afzetten tegen de idee dat dit als vanzelf zou gaan. Zomaar bevolkingsgroepen bijeengooien en dan denken dat het wel goed zal komen, dat is een beetje te gemakkelijk, ofschoon het lijkt alsof in politieke middens dit ooit de leidende gedachte was.

Vandaar ook is het boek een pleidooi om meer inspanningen te leveren voor integratie.

 

 

 

 

Vijf dingen over racisme die we meestal niet durven zeggen

Het Laatste Nieuws (17 mei 2016) vroeg me een opiniestuk te schrijven over racisme en multicultureel samenleven. Dit artikel gaat in op vijf thema’s, met onder andere een betoog dat het niet ongepast is om argwanend te staan tegenover (massa)migratie en het feit dat zowel politiek correct als incorrect denken contraproductief is. We worden met z’n allen steeds intoleranter voor elkaars meningen, waardoor er uiteindelijk niets meer verandert.

 

 

Iedereen racist?

In KNACK verscheen op 11 mei drie artikels met betrekking tot de lancering van het boek ‘Iedereen racist’ in Vlaanderen. Een van die artikels was een interview. Het is natuurlijk leuk dat KNACK zo’n interview publiceert en de journalisten (Peter Casteels en Jeroen Zuallaert) hebben er een mooi stuk van gemaakt. Helaas, zo zie ik het toch, heeft de eindredactie in de titel en de stukjes vet flink de nadruk gelegd op het feit dat allochtonen meer racistisch zouden zijn dan autochtonen. Met succes, want het artikel is heel vaak gelezen en gedeeld. Het boek wil echter aantonen dat de bronnen van onverdraagzaamheid in iedereen zitten, en het is niet de bedoeling om een klassement te maken van de minst en de meest bevooroordeelde. Bovendien is er veel onderzoek dat de hoofdstelling bevestigt, namelijk dat de bronnen van onverdraagzaamheid universeel zijn, maar slechts relatief weinig onderzoek dat aantoont dat minderheidsgroepen hierin exelleren.

KNACK heeft de elfde mei ook nog een online artikel met content uit het boek gepubliceerd, alsook een link naar een zelftest die peilt naar onbewuste voooroordelen.

 

 

Als zelfs de sp.a-militant over Hitler mijmert

Joël De Ceulaer schreef een artikel (30 april 2016) in De Morgen omtrent racisme naar aanleiding van een ontmoeting die hij had met een sp.a-militant in een dorpje in de Kempen. Je vindt het artikel op de website sociale psychologie.

UIt het artikel kan je alvast afleiden dat de bronnen van vooroordelen wijdverspreid zijn en al dan niet bewust aanwezig bij de meeste mensen. Het samenleven van verschillende bevolkingsgroepen is geen vanzelfsprekendheid, maar een werkwoord. Ik vind het heel positief dat Joël De Ceulaer ook aandacht besteed aan hoe het dan wel ‘beter kan’.

 

Welkom

Welkom op de blog die ik opstartte naar aanleiding van het verschijnen van het boek ‘Iedereen racist’. Alle mediabijdragen over het boek en andere interviews over racisme en multicultureel samenleven zullen hier verschijnen. Een plaats waar ‘alles staat’ is nodig, want berichten verschijnen in de Vlaamse en Nederlandse pers, en die leiden elk een eigen leven.