Nederlandse toestanden: Is het multicultureel debat ontspoord?

Deze week had ik in het programma ‘De ochtend’ op Radio 1 Nederland een interview over de vraag of het multiculturele debat ontspoord is. Medediscussant was Alexander Pechtold van D66. De aanleiding hiervan was een beeld waarin Sylvana Simons aan een galg opgeknoopt werd. De dader wacht ondertussen gerechtelijke vervolging.

Even iets over Sylvana Simons. Zij is lid van de nieuwe partij Denk, een politiek genootschap dat assertief opkomt voor de rechten van culturele en etnische minderheden. In Vlaanderen zou men dit wellicht omdopen tot ‘een migrantenpartij’.

Terug naar de galg. Dit zijn groteske en misplaatste beelden waarvan de impact op de geadresseerde niet te onderschatten is. Politiebeveiliging is ondertussen haar deel. Bovendien is de galg contraproductief. Dit soort haatmedia is voor haar de ultieme bevestiging dat Nederland bevolkt wordt door een hoop racisten…

Deze uitingen van racisme, of wie weet, van flauwe humor (in het brein van de dader kunnen we immers niet kijken) zijn koren op de molen van de media. In dit geval terecht, gezien de aard van de afbeeldingen. Maar vaak ook onterecht, want extremisme gedijt vrolijk verder door al die aandacht, ook al is dit vaak negatieve aandacht.

De afkeuring van deze daden was algemeen. Iedereen was het erover eens dat dit dingen zijn die niet kunnen. Is Nederland verloren; is het debat ontspoord? Neen, die ene man waar we zo veel aandacht aan besteden, was het spoor bijster. Wat zegt dit over ‘ons’?

Wanneer we de cijfertjes bekijken, naar algemene trends peilen, dan is er maar één conclusie mogelijk: Grof racisme neemt af, terwijl onze gevoeligheid hierover toeneemt. Dit is minder mediageniek dan extreme uitingen en krijgt minder aandacht, maar de grondstroom is belangrijker dan wat enkele extremisten doen en zeggen, en het blijft belangrijk hierop de vinger te blijven leggen.

Alexander Pechtold sprak over fatsoen. Dat diegene die deze beelden maakte hieraan een gebrek heeft, valt niet te ontkennen. Maar fatsoen gaat over het al dan niet uiten van zo’n dingen – gedrag dus – en niet over de mindset die erachter zit. Het basisprobleem is niet zozeer dat er een teloorgang is in fatsoen, maar dat het samenleven zo moeilijk verloopt.

We kennen elkaar niet. We praten naast elkaar. Dat is een veel groter probleem.

Toevallig of niet. De week ervoor in Den Haag leverde ik een bijdrage aan de avond ‘Racisme is HOT’ van het Nationale toneel. Ook daar was Sylvana Simons spreker. Ik had het er over het feit dat elkaar vermijden, niet met elkaar omgaan, wellicht te grootste bron van maatschappelijk onbehagen is, en trouwens ook een oorzaak van racisme. Een opmerkzame bezoeker aan dit event maakte me er laat in de avond in de foyer attent op. Alle goedbedoelende autochtone Nederlanders vormden aparte groepjes, en zo ook ontstonden er enkele Surinaamse groepjes. Gemengde groepjes, die waren er niet.

Daar stonden we dan – met z’n allen wereldverbeteraars – opgedeeld in tribale verbanden. Het zou beter zijn moesten we hiervoor ook meer aandacht hebben.