miss-communicatie: hoe de Belgische miss belaagd werd, of toch niet?

Dit bericht verscheen in De Morgen op 15 januari.  Aanleiding was de internetberoering na de verkiezing van een kandidate met Filipijnse wortels …

Het levensverhaal van Angeline Flor Pua, onze gloednieuwe Miss België, leest een beetje als een roman. Ondanks het feit dat ze het thuis niet breed hadden, heeft ze inzet getoond om haar dromen te realiseren. Op de bühne stond een bijna-gediplomeerde piloot. Een toonbeeld van integratie, zou je dan denken. Helaas waren er op de sociale media ook een (eerder klein) aantal ontsierende, negatieve geluiden vanwege haar afkomst. Die werden op hun beurt door de klassieke media – in krant- en nieuwsredacties – verder opgepikt en uitgesmeerd.

Het is opvallend. Op sociale media lijken winnaars aversie op te roepen. Wie herinnert zich niet de haatcampagne tegen VRT journaliste Linda De Win toen ze keer op keer won in het populaire programma ‘De slimste mens ter wereld’? Zelfs de verkiezing van de nieuwe K3 leidde tot een stormpje van verontwaardiging. Er opereren in de sociale media een aantal mensen die er een hobby van lijken te maken om anderen neer te halen. Ze maken er onversneden asociale media van. Zo ook bij Flor Pua.

Miss-communicatie?

Het feit dat we weer eens in het geweer moeten komen tegen wat wellicht een kleine minderheid is, heeft toch wel een donker randje. Op deze manier krijgen ze een bijkomend en belangrijk forum. Na de schouderklopjes van gelijkgezinden vanuit hun elektronische echokamer, denken ze wellicht nu nog meer van zichzelf dat ze interessante praatjes verkopen.

Deze mensen – die in een soort constante conflictmodus leven op het internet – slagen erin hun gegrom tot een thema in de klassieke media te verheffen en aldus ons leven binnen te dringen. Of moeten we zeggen dat de klassieke media (te) gretig zijn in het berichten hierover? Door de welwillendheid van deze reactiejournalistiek wordt mede het beeld gecreëerd van de altijd boosaardige en intolerante Vlaming, een stereotiep beeld waaraan slechts een kleine groep voldoet.

Zo wordt het conflict van de enkele internet-negatieveling geëxporteerd naar de echte wereld, die op haar beurt verzuurder dreigt te worden. Hoe meer we het hebben over de groeipijnen van multicultureel samenleven, hoe duidelijker en relevanter de tweedeling wordt. De conclusie zou dan ook moeten zijn dat de media eigenlijk wel wat selectiever mogen zijn in hun aandacht aan dit soort incidenten, zeker als er slechts een handvol protagonisten zijn. Maar eens de bol aan het rollen is gegaan, kan dit helaas niet meer en moeten we wel reageren.

Eens de bal aan het rollen …

Staatssecretaris voor Gelijke Kansen Zuhal Demir riep ondertussen op aan de burgers om hun afkeuring van die haattweets verder te laten blijken. Er is inderdaad geen betere wake-up call voor de daders van kwetsend proza dan te moeten zien dat de meeste burgers het gehad hebben met hun uitlatingen, los van het feit of deze nu gericht zijn tegen allochtonen of autochtonen. Na elke racistische tweet of post, blijkt de tegenbeweging omvangrijk en sterk. In die zin is het glas meer halfvol dan halfleeg. Om te begrijpen hoe onze maatschappij evolueert, denk ik dat het beter is om ons op die tegenbeweging te richten. Er is een brede maatschappelijke evolutie, zeker op langere termijn, naar minder tolerantie voor krasse uitspraken. Laat ons dus niet vergeten dat het ook antiracistische tijden zijn.

Sociale media en harmonie

Steeds meer lijken sociale media echokamers te worden van ons eigen groot gelijk, en het groot ongelijk van anderen. Recent was er de Polarisatie wordt de norm. Vaak ontaarden verhitte discussies op sociale media in een heuse lynchpartij, waarbij linkse en rechtse kuddes elkaar bestoken met de minst fraaie woorden en verwensingen.

Een van de personen van de linkse kudde – een zekere Jihad Van Puymbroeck – kreeg na haar aanwerving bij de VRT een internetstorm over haar heen. In het verleden had ze allerlei ‘fraais’ verteld over onder andere Bart De Wever…  Wie zo’n dingen schrijft (of moet ik zeggen, uitkraamt?), zou toch ook moeten weten dat dit achteraf zomaar vanuit de elektronische vergeetput gevist kan worden…

Nu, aan de VRT werd ze aangesteld vanwege… “haar competenties inzake sociale media.” Dit is in exacte woorden wat Tim Pauwels – VRT journalist – schrijft in een stuk ter verdediging van deze aanwerving.

In dit stuk stelt Pauwels ook dat de publieke verontwaardiging gegrond zou zijn in “vooroordelen”. Het is natuurlijk niet uitgesloten dat vooroordelen een rol speelden bij een aantal reacties, maar het is verdraaid bevooroordeeld om te suggereren dat iedereen die reageerde gedreven werd door vooroordelen. Dat is wel een beetje kort door de bocht! Ik vond de berichten van Van Puymbroeck nu ook niet getuigen van goede smaak, en bovendien stonden er flink wat taalfouten in.

In KNACK schreef ik er dit opiniestuk over.

Nu, enkele dagen erna was het weer prijs. Was het door de ‘zaak Van Puymbroeck’ dat er plots een verhoogde gevoeligheid was voor alles wat op sociale media leeft? Onder andere de VRT-nieuwsdienst was er als de kippen bij om te melden dat Angeline Flor Pua – onze gloednieuwe Miss België – ook belaagd werd door allerlei racisten op de sociale media. Nadat de eerste hysterische reacties uitdoofden en de realiteit het overnam, bleek er slechts weinig aan de hand. In De Morgen schreef ik er het volgende opiniestuk over. Dit stuk (wat enkel zichtbaar was voor abonnees) zet ik integraal in de volgende post op deze blog…

De conclusie is dit: De media zijn als een hond die achter zijn eigen staart aanzit. Wat ‘trending’ en ‘hot’ is op de sociale media is interessant voer voor de klassieke media. Dit leidt dan op zijn beurt weer tot aandacht op de sociale media enzovoort.

Het schrijfwerk van linkse en rechtse kuddes is vaak polariserend, onbeleefd en onbegripvol, wat de harmonie ondergraaft. Maar wat minstens even erg is, dat is de ruimschootse vertegenwoordiging van journalisten in die sociale media. Zij zorgen er immers voor dat de ‘inzichten’ vanuit de sociale media geëxporteerd worden naar de ochtendkrant en het avondjournaal.